آشنایی با انواع نخ بخیه

 آشنایی با انواع نخ بخیه و کاربرد آنها

نخ بخیه پرکاربردترین ملزوم مصرفی پزشکی است که اطراف زخم را به یکدیگر متصل میکند و در نتیجه با جلوگیری از خونریزی به ترمیم بافت آسیب دیده کمک میکند. نخ بخیه از نخ و سوزن تشکیل شده است. سوزن باید با کمترین آسیب ممکن به بافت سالم، نخ را به درون بافت هدایت کند. جنس و خواص نخ بخیه اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چون می تواند به مدت طولانی داخل بدن باقی مانده و استحکام زخم را حفظ می‌کند. نخ بخیه باید دارای استحکام بالا، گره‌پذیری مناسب، التهاب ایجاد نکند و باعث ایجاد عفونت در بافت نشود. نخ بخیه ایده‌آل برای همه‌ کاربردها وجود ندارد و جراح باید از بین نخ‌های موجود بهترین گزینه برای کاربرد مورد نظر را انتخاب کند. به همین دلیل شناخت انواع و خصوصیات‌های نخ بخیه ضروری است.

روشهای مختلفی برای دسته‌بندی نخهای بخیه وجود دارد:

          بر اساس ساختار به دو دسته‌ تک رشته‌ای و چند رشته‌ای تقسیم میشوند.

          بر اساس منشا ماده اولیه به دو دسته طبیعی و مصنوعی تقسیم میشوند.

          بر اساس قابلیت جذب و ماندگاری در بدن به دو دسته نخ بخیه جذبی و نخ بخیه غیرجذبی تقسیم میشوند.

نخهای بخیه تک رشته‌ای و چند رشته‌ای

نخهای بخیه تک رشته‌ای اصطکاک کمی در بافت ایجاد کرده و به راحتی و بدون ایجاد آسیب از میان بافت عبور می‌کنند. اغلب سطح آب گریز دارند که اتصال باکتریها را کاهش میدهد. استفاده از این نخها به مراتب سخت‌تر است؛ زیرا انعطاف ‌پذیری پایین و سطح لغزنده‌ای دارند و به دلیل قابلیت فرم پذیری به شکل اولیه‌ داخل بسته‌بندی بر می‌گردند (دارای حافظه). همچنین استحکام گره این نخها پایین است، به آسانی شکسته شده و احتمال آسیب دیدگی آنها با ابزار جراحی بیشتر است.

نخهای بخیه چند رشته‌ای از چندین نخ بافته شده به یکدیگر تشکیل میشوند. این نخها استحکام و گره‌پذیری بالایی دارند. رشته‌های تابیده شده قابلیت جذب آب (بر اساس مویینگی) داشته و عبور مایعات درون زخم را آسان میکند. ساختار چند رشته‌ای محل مناسبی برای رشد باکتریها است و باعث التهاب و واکنش ایمنی بدن می‌شود. همه نخ‌های طبیعی، چند رشته‌ای هستند و پروتئین خارجی دارند که باعث فعال شدن سیستم ایمنی بدن، اختلال در ترمیم بافت و تشکیل اسکار (scar) میشوند.

نخهای بخیه شیاردار (barded suture) بر خلاف نخهای مرسوم، امکان اتصال چندین لایه‌ی پوست بدون گره زدن را فراهم کرده و عدم وجود گره، امنیت به هم رساندن بافت با نخ بخیه را بیشتر می کند. همچنین این نخ­ها سرعت رشد باکتریها را کاهش داده و از التهاب و عفونت جلوگیری می‌کنند.

 

 

                                                                                                     ج) نخ شیاردار                       ب) نخ چند رشته­ای                       الف) نخ تک رشته‌ای

نخهای بخیه جذبی:

نخهای بخیه جذبی اغلب پس از 4 تا 6 هفته، 50 درصد از استحکام کششی خود را از دست می‌دهند و در نهایت توسط تخریب هیدرولیتیک یا آنزیمی بدن جذب میشوند.

          نخهای بخیه طبیعی  قابل جذب:

نخ بخیه catgut از روده بز یا گوسفند گرفته می­شود که 99 درصد آن از کلاژن تشکیل شده است. منشا طبیعی این نخ باعث ایجاد التهاب شدید در بدن میشود؛ به همین دلیل اغلب با تری‌اکسید کروم (کرومیک) پوشش داده میشود. پوشش کرمیک باعث افزایش استحکام مکانیکی و مدت زمان جذب نخ شده و واکنش التهابی بافت را کاهش میدهد. استفاده از این نخ جراحی به دلیل امکان انتقال بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان کاهش یافته و در بسیاری از کشورهای اروپایی منع شده است؛ با این وجود به دلیل قیمت پایین، این نخ بخیه هنوز در بسیاری از کشورها برای بافت پوست، دهان و اتصال رگهای خونی استفاده می­شود.

          نخهای مصنوعی قابل جذب:

نخ بخیه پلی دی اکسانون (PDO) یک نخ تک رشته‌ای و جذبی است که به دلیل استحکام زیاد کششی مورد توجه قرار گرفته است. التهاب و واکنش‌های بافتی این نخ، نسبت به سایر نخهای جذبی و مصنوعی (PGA و PGLA) کمتر است. نمونه‌‌های تجاری این نخ با نامهای PDS II و PDM شناخته می‌شوند. پلی دی اکسانون فاقد خاصیت فرم‌‌پذیری است و بلافاصله به شکل اولیه برمی‌گردد. این ویژگی گره زدن نخ را دشوار کرده است، به همین علت از نخ بخیه PDO برای تولید نخهای بخیه شیاردار (بدون نیاز به گره زدن) استفاده می‌شود. این نوع نخ با نام تجاری Quill SRS شناخته شده و در زخمهای عمیق (جراحی‌های قلب کودکان، لایه‌‌های شکم و ...) که نیاز به اتصال چندین لایه به یکدیگر است، کاربرد دارد.

نخ بخیه پلی گلیکاپرون (PGCL)، نخ تک رشته‌ای و جذبی است که از ترکیب پلیمرهای کاپرولاکتون و گلیکولیک تشکیل شده است. پس از 7 روز، 50 درصد از استحکام کششی نخ از بین رفته و طی 3 هفته به طور کامل جذب می‌شود. به همین دلیل نخ بخیه PGCL در زخمهایی با سرعت ترمیم بالا کاربرد دارد. این نخ فاقد قابلیت فرم‌پذیری است در نتیجه گره زدن آن دشوار بوده و باعث ناراحتی در بیمار می‌شود.

نخ پلی گلیکولیک اسید  (PGA) در انواع مختلف تک رشته‌ای، چند رشته‌‌ای و پوشش داده شده موجود است. این پلیمر با واکنش هیدرولیز و جذب آب تخریب می‌شود. محصولات حاصل از تخریب PGA غیر سمی هستند و توسط ادرار از بدن خارج می‌شوند. گره‌پذیری و استحکام مناسب این نخ باعث کاربرد بالای آن در جراحی‌های داخلی و گوارشی شده است.

نخ‌های بخیه غیرقابل جذب:

نخ بخیه غیر جذبی از مواد تخریب ناپذیر مانند ابریشم، نایلون و پلی‌پروپیلن تشکیل شده‌‌اند. استحکام مکانیکی این نخها از نخهای بخیه جذبی بیشتر است. بزرگترین مشکل آنها نیاز به جراحی مجدد و خارج کردن نخ از بدن، پس از ترمیم بافت است. استفاده از این نخها در پوست، فاسیا و تاندون که نیاز به استحکام بیشتری دارند، محدود می‌شود.

         نخهای طبیعی غیرقابل جذب

نخهای ابریشم  (Silk) برای استحکام بیشتر با روغن، وکس و سیلیکون پوشش داده میشوند. با این وجود، نخهای ابریشم کمترین استحکام کششی بین نخهای بخیه تجاری را دارند. بر اساس تعدادی از مطالعات، نخ­های ابریشم باعث ورود آلودگی به زخم و ایجاد عفونت میشوند. ساختار این نخ از پروتئین­های خارجی تشکیل شده است که باعث ایجاد التهاب در بدن می­شود.

          نخهای مصنوعی غیرقابل جذب

پلی‌آمید  (Nylon) اولین نخ پلیمری و نخ مصنوعی است که در دو نوع تک رشته‌ای و چند رشته‌‌ای تولید می‌شود. پلی‌آمید تک رشته‌‌ای، پس از دو سال حدود 30 درصد از استحکام خود را از دست می‌دهد و اطراف آن مانند سایر نخهای غیر جذبی با بافت فیبروز احاطه می‌شود. این نخ بخیه اغلب پس از 4 تا 14 روز از بدن خارج می‌شود.

نخ بخیه پلی‌‌پروپیلن (PP) ساختار تک رشته‌ای دارد. سطح صاف آن باعث عبور آسان از بافت و کاهش التهاب شده است، اما قابلیت گره‌‌پذیری را کم میکند. نخ PP تخریب نمی‌شود و استحکام مکانیکی آن نخ در طول استفاده در زخم ثابت می‌ماند. این نخ به بافت اطراف اتصال پیدا نکرده و به راحتی از بدن جدا می‌شود. به دلیل واکنش بافتی خیلی کم و مقاومت در برابر عفونت، به عنوان بهترین نخ برای ترمیم بافت پوست شناخته می‌شود.

 

   دسته بندی نخ‌های بخیه بر اساس قابلیت جذب و ماندگاری در بدن

شرکت تجهیز گستر تامین سلامت با بهره‌‌گیری از تجربیات متخصصان و تکنولوژی‌های روز دنیا، خط تولید انواع نخ‌های بخیه جراحی جذبی و غیرجذبی را راه ‌اندازی کرده و بخش مهمی از نیازهای ملزومات مصرفی پزشکی کشور را تامین می‌کند.